Phòng ngừa, đấu tranh tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản sử dụng mạng viễn thông, mạng internet

Thời gian gần đây, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua mạng viễn thông, mạng internet trên địa bàn tỉnh diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng; hoạt động phạm tội của các đối tượng rất tinh vi, đa dạng về phương thức, gây thiệt hại lớn về tài sản, bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.


Mặc dù các cơ quan chức năng, cơ quan truyền thông thường xuyên thông báo phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng sử dụng công nghệ cao để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người dân vì thiếu hiểu biết, nhẹ dạ, cả tin, hám lợi, mất cảnh giác.. .nên để các đối tượng thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Chỉ tính từ đầu năm 2021 đến nay, Công an tỉnh đã tiếp nhận, thụ lý và giải quyết 204 tin báo của Nhân dân về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua mạng viễn thông và mạng internet, với tổng số tiền tội phạm chiếm đoạt gần 70 tỷ đồng. Ngoài các phương thức, thủ đoạn truyền thống, gần đây xuất hiện một số phương thức, thủ đoạn mới, chủ yếu sử dụng công nghệ cao, thông qua mạng viễn thông và mạng internet.

Sở Công Thương thông tin đến người dân, doanh nghiệp các phương thức, thủ đoạn của tội phạm và một số biện pháp phòng ngừa để nắm, hiểu, chủ động phòng ngừa và tố giác với cơ quan chức năng khi phát hiện nghi vấn hoạt động phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

MỘT SỐ PHƯƠNG THỨC, THỦ ĐOẠN CỦA TỘI PHẠM LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO, THÔNG QUA MẠNG VIỄN THÔNG, MẠNG INTERNET

1. Giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án gọi điện qua giao thức VoIP đế hăm dọa bị hại có liên quan đến các vụ án đang điều tra, yêu cầu bị hại chuyển tiền đến các tài khoản do các đối tượng chỉ định hoặc yêu cầu cung cấp mã OTP để xác thực chuyển tiền để kiểm tra, xác minh sau đó chiếm đoạt. Gần đây nhất là thủ đoạn giả danh thầy cô chủ nhiệm gọi điện thông báo con, em đang học ở trường bị tai nạn phải cấp cứu tại bệnh viện, yêu cầu phụ huynh học sinh chuyển tiền gấp vào tài khoản do đối tượng cung cấp rồi chiếm đoạt. Hoặc giả danh nhân viên ngân hàng tư vấn mở thẻ, hủy thẻ tín dụng... yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực OTP rồi sử dụng các thủ đoạn để chiếm đoạt tài sản.

2. Thông qua hoạt động của các sàn đầu tư chứng khoán quốc tế, giao dịch vàng, ngoại hối, quyền chọn nhị phân (BO), giao dịch tiền ảo, dự án bất động sản... hoặc hoạt động kinh doanh đa cấp trái phép qua mạng để quảng cáo, lôi kéo số lượng lớn người tham gia đầu tư, kinh doanh (với cam kết về các khoản lợi nhuận rất lớn, so tiền đầu tư ít) nhằm mục đích lừa đảo chiếm đoạt số tiền của người tham gia.

3. Đăng tin tuyển cộng tác viên bán hàng online trên cac trang mạng xã hội (zalo, facebook, tỉktok...), nhận việc làm tại nhà, không mất thời gian di chuyển, bỏ tiền tạm ứng hoặc thanh toán trước đơn hàng khoảng vài trăm nghìn đế đặt hàng, sau đó nhận tiền công kèm theo lãi đơn hàng và tiền thưởng, tuy nhiên sau khi thanh toán đơn hàng và đặt hàng, nạn nhân bị chiếm đoạt số tiền tạm ứng hoặc thanh toán đơn hàng.

4. Giả mạo các trang thông tin điện tử cơ quan, doanh nghiệp (Bảo hiếm xã hội, Ngân hàng...) đánh cắp, chiếm đoạt thông tin dữ liệu cá nhân của người đăng nhập nhằm lừa đảo chiêm đoạt tài sản hoặc thiêt lập các trạm BTS viên thông giả mạo đê phát tán tin nhắn thương hiệu (SMS Brandname) của các ngân hàng để đánh cắp thông tin, tài khoản người dùng sau đó thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

5. Sử dụng nhiều thủ đoạn khác nhau để chiếm đoạt quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội (gửi các đường link giả mạo, quảng cáo tuyên dụng, làm việc tại nhà, các trò chơi giải trí trên mạng...), sau đó nhắn tin lừa đảo đên danh sách bạn bè của người bị hại; hoặc chiếm đoạt quyền sử dụng sim điện thoại bằng cách gọi điện tư vấn chuyến đối hoặc nâng cấp sim điện thoại sang mạng 4G miên phí, từ đó chiêm đoạt mật khâu tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản mạng xã hội; thực hiệh hành vi chiêm đoạt tài sản...

6. Lợi dụng sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân, đối tượng dụ dỗ, lôi kéo mua bán thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng để sử dụng thực hiện các hành vi phạm tội. Hoặc thông qua hoạt động thương mại điện tử để rao bán hàng giả, hàng nhái, rao bán vé máy bay... rồi chiếm đoạt tiền của người tham gia giao dịch.

7. Đối tượng sử dụng mạng xã hội làm quen, quá trình nói chuyện, khi đã phát sinh tình cảm thì nói mình ở nước ngoài, gợi ý gửi quà tặng và nhờ bị hại nhận, cât giữ khi đối tượng đến Việt Nam. Nếu bị nghi ngờ thì đối tượng gửi cho bị hại tên của đơn vị vận chuyển, đường link và mật khâu đê theo dõi lịch trình di chuyên của lô hàng. Đồng thời giả danh, tự xưng là nhân viên hải quan, gọi điện thoại cho bị hại nói là lô hàng đã đến sân bay nhưng do bên trong có điện thoại, máy tính, nữ trang, tiên... nên phải đóng phí và yêu cầu bị hại chuyển tiền vào các tài khoản chỉ định để đóng phí, sau đó chiếm đoạt.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA

Thứ nhất, tăng cường trau dồi kiến thức về pháp luật, chính sách, thường xuyên theo dõi các thông báo phương thức thủ đoạn phạm tội của cơ quan chức năng trên các phương tiện, thông tin đại chúng. Nghiên cứu, kiểm tra kỹ trước khi thực hiện các giao dịch về tài chính, đề phòng trước những khoản đầu tư mang lại “lợi nhuận cao”. Đồng thời tích cực tuyên truyền về thủ đoạn lừa đảo của đối tượng để người thân, bạn bè, nhân dân biết phòng tránh.

Thứ hai, đề cao cảnh giác khi nhận các cuộc gọi đến bằng số điện thoại cố định, người gọi tự xưng là cán bộ các cơ quan nhà nước, đặc biệt là lực lượng Công an để thông báo, yêu cầu điều tra vụ án qua điện thoại, không cung cấp thông tin cá nhân, số điện thoại, địa chỉ nhà ở... cho bất kỳ đối tượng nào khi chưa biết rõ nhân thân và lai lịch của người đó, đặc biệt không nghe lời của các đối tượng chuyển tiền vào các tài khoản do các đối tượng chỉ định. Lực lượng chức năng, nhất là lực lượng Công an, Viện kiểm sát, Tòa án nếu làm việc với người dân sẽ có giấy mời, giấy triệu tập gửi cho người đó và làm việc trực tiếp tại các trụ sở cơ quan, không làm việc online qua mạng.

Thứ ba, điện thoại di động, máy tính cá nhân cân sử dụng chê độ bảo mật nhiêu lớp; thường xuyên kiểm tra và cập nhật các tính năng bảo mật, quyền riêng tư trên các tài khoản mạng xã hội, thường xuyên thay đôi đê đảm bảo tính an toàn của mật khâu, không truy cập các đường link lạ, tải và sử dụng các ứng dụng không rõ nguôn gôc. Chuyên viên các công ty tài chính, chứng khoán, phòng giao dịch ngân hàng cân có ý thức bảo mật thông tin trong quá trình thực hiện các giao dịch.

Thứ tư, người dân khi mua hàng qua mạng cần sàng lọc, kiểm tra kỹ thông tin quảng cáo, rao bán về hàng hóa, danh tính người bán hàng, lựa chọn địa chỉ uy tín, hình thức thanh toán minh bạch. Không chia sẻ quá nhiêu thông tin cá nhân trên mạng xã hội; không cho mượn, cho thuê các giấy tờ cá nhân có liên quan như: Căn cước công dân, giây chứng minh nhân dân, sô hộ khâu, thẻ ngân hàng, không nhận chuyên khoản ngân hàng hoặc nhận tiền chuyển khoản của các ngân hàng cho người không quen biêt.

Thứ năm, cảnh giác, không tin tưởng vào những chiêu trò nhận thưởng qua mạng mà yêu cầu nạp tiền thẻ điện thoại hoặc chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng đê làm thủ tục nhận thưởng. Tìm hiểu kỹ thông tin khi kết bạn với những người lạ trên mạng xã hội, đặc biệt là những người hứa hẹn cho, tặng số tiền lớn, những món quà đắt tiền. Đối với các tin nhắn qua mạng xã hội, qua điện thoại người quen, bạn bè nhờ mua thẻ cào điện thoại, nhờ chuyển tiền hộ cần gọi điện trực tiếp để xác nhận thông tin với người nhờ, không nói chuyện qua tin nhắn.

Trường hợp có nghi ngờ về hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cân giữ tinh thần bình tĩnh, không thực hiện theo yêu cầu chuyển tiền do đối tượng đưa ra. Duy trì liên lạc với đối tượng, lưu giữ các thông tin liên quan như: Tin nhắn, hình ảnh, ghi âm đàm thoại, thông tin số điện thoại, tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội, thông tin địa chỉ... của các đối tượng có liên quan. Nhanh chóng đến cơ quan Công an nơi gần nhất trình báo để được tiếp nhận và hướng dẫn giải quyết.