Thực trạng và giải pháp tiêu thụ sản phẩm an toàn

Sản phẩm thực phẩm an toàn là mặt hàng rất quan trọng đối với người tiêu dùng hiện nay, có tác động lớn đến đời sống sức khỏe của con người và nền kinh tế. Do đó, việc xây dựng một hệ thống chuỗi quản lý từ sản xuất đến khâu tiêu thụ, nâng cao chất lượng sản phẩm và tính an toàn của sản phẩm là rất cấp thiết, nhà nước là cơ quan kiến tạo cùng doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất, hộ nông dân thực hiện quyết liệt hơn nữa công tác an toàn thực phẩm, nhằm thực hiện thắng lợi Quyết định số: 20/QĐ-TTg ngày 04/01/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Chiến lược Quốc gia an toàn thực phẩm giai đoạn 2011 - 2020 và tầm nhìn 2030. Có như vậy chúng ta mới lấy được lòng tin của người tiêu dùng và đứng vững trên sân nhà, thỏa mãn tốt nhu cầu tiêu dùng của nhân dân về sản phẩm thực phẩm an toàn và phát triển một cách bền vững.

Tỉnh Gia Lai có 16 siêu thị, trong đó có 02 siêu thị chuyên doanh về sản phẩm thực phẩm, trên 200 cửa hàng tiện lợi về sản phẩm an toàn, có 93 chợ (40 chợ thị trấn, phường và 53 chợ xã), với trên 10.000 hộ kinh doanh. Trong số đó, hộ buôn bán thực phẩm chiếm khoảng 45%. Mạng lưới chợ được phân bố tới tận các xã, phường, thị trấn... đáp ứng nhu cầu cung ứng thực phẩm hàng ngày cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, phần lớn là chợ hạng III và chợ tạm nên cơ sở vật chất nhiều nơi chưa đảm bảo, vấn đề an toàn thực phẩm chưa được quản lý, kiểm soát chặt chẽ theo quy định.

Trung tâm thương mại thành phố Pleiku. Ảnh XTTM

Hiện nay, sản phẩm thực phẩm an toàn trên địa bàn đến tay người tiêu dùng thông qua nhiều kênh phân phối, từ hệ thống chợ truyền thống, siêu thị, trung tâm thương mại, các doanh nghiệp bán lẻ, chuỗi các cửa hàng bán lẻ tiện lợi, các dịch vụ khác. Tuy nhiên, với ưu điểm tiện lợi, nhanh chóng, cơ chế giá cả hợp lý, sát với cung cầu thị trường, độ bao phủ rộng khắp, hệ thống chợ vẫn đóng vai trò quan trọng là điểm giao dịch mua bán của mọi tầng lớp nhân dân, chính vì lẽ đó, hệ thống chợ truyền thống đáp ứng đầy đủ thị hiếu, nhu cầu của người tiêu dùng với đa dạng các loại sản phẩm thực phẩm chưa qua sơ chế, chế biến sẵn hoặc các loại sản phẩm sử dụng ngay. Tuy nhiên, mức độ an toàn của sản phẩm không cao, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng, bên cạnh đó công tác quản lý, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng chợ chưa được quan tâm đúng mức, ý thức tiểu thương chưa cao, công nghệ bảo quản chưa tốt, ngành hàng thực phẩm tươi sống chủ yếu bảo quản theo phương pháp thủ công (ướp đá), trang thiết bị của đại đa số tiểu thương kinh doanh tại các chợ trên địa bàn tỉnh còn thiếu và chưa đảm bảo yêu cầu ATTP, sắp xếp mô hình kinh doanh theo khu vực chưa hợp lý, hệ thống xử lý nước thải và chất thải không đạt yêu cầu, gây ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến chất lượng an toàn thực phẩm, nhiều quầy hàng thực phẩm chín không có tủ kính che đậy, nơi chế biến, các bàn ăn và người chế biến thực phẩm hầu như không đảm bảo các tiêu chí về ATTP theo quy định dẫn đến nguy cơ mất vệ sinh, an toàn thực phẩm tại các chợ vẫn luôn hiện hữu.

Sở Công Thương Gia Lai đã phối hợp với Vụ Thị trường trong nước - Bộ Công Thương xây dựng đề án mô hình thí điểm chợ đảm bảo an toàn thực phẩm văn minh thương mại trình UBND tỉnh phê duyệt, Sau khi khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng công tác bảo đảm ATTP hệ thống chợ trên toàn tỉnh, Sở Công thương đã xây dựng mô hình này tại chợ Phù Đổng, TP. Pleiku, đây là mô hình chợ văn minh thương mại kiểu mới, đảm bảo ATTP, giảm thiểu thấp nhất về sản phẩm hàng hóa không đảm bảo an toàn. Mô hình chợ thí điểm được Ban Quản lý chợ điều hành rất tốt và mang lại lợi ích khá cao cho tiểu thương và người tiêu dùng. Các lô sạp được xây dựng đồng bộ, thống nhất về kiểu dáng, kích thước, hệ thống điện, nước sinh hoạt đảm bảo, Các tiểu thương kinh doanh thực phẩm tại chợ có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, giấy khám sức khỏe định kỳ, giấy tập huấn kiến thức về an toàn thực phẩm. Thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng, có nhãn mác đầy đủ theo quy định của pháp luật. Thực phẩm được trưng bày riêng biệt, bảo quản theo từng trang thiết bị riêng biệt; được che đậy, bao gói kín, hợp lý, đảm bảo không lây nhiễm. Tiếp nối sự thành công này, bằng nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu y tế - dân số, Sở Công Thương Gia Lai tiếp tục lựa chọn đầu tư tại chợ Phù Đổng - thành phố Pleiku làm chợ ATTP nhân rộng của tỉnh, mô hình này đã đem lại hiệu quả kinh tế và tạo được sự tin cậy cho người tiêu dùng tại địa phương. Thông qua các mô hình này, các doanh nghiệp bán lẻ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và chợ thí điểm trên địa bàn tỉnh làm cơ sở học tập kinh nghiệm áp dụng và phát triển cho từng đơn vị, tuy có phát triển nhưng chưa mạnh, sự liên kết và trao đổi kinh nghiệm giữa các đơn vị, doanh nghiệp chưa được đồng bộ nên vẫn còn một số hạn chế nhất định, làm cho người tiêu dùng chưa thật sự an tâm nhiều trong vấn đề tiêu dùng sản phẩm thực phẩm an toàn.

Tăng cường huy động các nguồn lực xã hội tham gia vào đầu tư, kinh doanh khai thác và quản lý chợ, xây dựng chợ theo định hướng đảm bảo an toàn thực phẩm ngay từ ban đầu giúp tiểu thương, người dân hình thành thói quen tiêu dùng các sản phẩm thực phẩm an toàn. Tăng cường tổ chức những lớp tập huấn kiến thức về ATTP cho tiểu thương, nâng cao trình độ quản lý của các doanh nghiệp đơn vị bán lẻ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và Ban quản lý chợ,

Tăng cường kiểm tra, kiểm soát về ATTP tại các Siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các chợ, nhắc nhở và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, thường xuyên động viên tiểu thương tuân thủ các quy định về đảm bảo ATTP, nhất là mặt hàng tươi sống, sản phẩm chế biến.

Tăng cường công tác sơ kết, tổng kết hoặc tổ chức hội nghị đánh giá hiệu quả và rút kinh nghiệm để làm cơ sở nhân rộng cho các đơn vị bán lẻ sản phẩm an toàn và chợ truyền thống, để từ đó chúng ta tiếp tục xây dựng các mô hình sản phẩm ATTP trên địa bàn.

Tăng cường liên kết “4 nhà””, Nhà nước tạo điều kiện hỗ trợ về mặt kỹ thuật, pháp lý, nguồn lực và giải pháp ban đầu để xây dựng, tổ chức các mô hình tiêu thụ sản phẩm an toàn và được nhà nước quan tâm cấp chứng nhận hoặc chứng chỉ.
Tổ chức quy hoạch và sắp xếp sản xuất, tạo sự phối hợp từ khâu sản xuất đến tiêu dùng một cách đồng bộ, xây dựng chuẩn hàng hóa bắt buộc khi đưa vào lưu thông phân phối trên thị trường chỉ có hàng VietGAP hoặc chuẩn ATTP mới được đưa vào lưu thông, có giải pháp căng cơ như vậy mới tạo được một hệ thống từ khâu sản xuất đến khâu tiêu dùng phát triển một cách bền vững.

Tổ chức sản xuất và quản lý ATTP tại nguồn theo tiêu chuẩn được áp dụng thống nhất cho hệ thống, xây dựng và mở rộng vùng nguyên liệu đạt quy chuẩn quốc gia về sản xuất an toàn, áp dụng rộng rãi và bắt buộc áp dụng các quy chuẩn trong sản xuất nông nghiệp, khuyến khích áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và kiểm soát chặt chẽ quy trình chứng nhận VietGAP theo lộ trình, áp dụng khoa học kỹ thuật cho quản lý ATTP và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Các đơn vị tăng cường công tác khảo sát, điều tra, nghiên cứu thị trường, có chiến lược Marketing phục vụ việc tiêu thụ sản phẩm, chú trọng về chất lượng sản phẩm sản xuất ra để khẳng định uy tín và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, xây dựng chính sách giá cả sản phẩm linh hoạt, mở rộng thị trường, tăng uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường, tăng cường đầu tư việc đa dạng hóa chủng loại sản phẩm và cải tiến mẫu mã là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút khách hàng, khuyến khích tiêu thụ sẽ giúp cho doanh nghiệp tăng khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường và giảm bớt rủi ro trong kinh doanh.
Nâng cao năng lực quản lý cũng như thái độ của nhân viên bán hàng, có thái độ phục vụ khách hàng tận tình, chu đáo và gần gũi với khách hàng hơn sẽ giúp cho doanh nghiệp có nhiều cơ hội phát triển trong quá trình kinh doanh.

Tổ chức kết nối thị trường, tổ chức các chương trình kích cầu, chương trình xúc tiến thương mại như: chính sách chiết khấu cho khách hàng, giảm giá, tặng quà, mua hàng có phiếu dự thưởng hoặc giao hàng tận nhà….Đẩy mạnh hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, hàng hóa giúp cho khách hàng biết và hiểu rõ hơn về doanh nghiệp cũng như các sản phẩm mà doanh nghiệp đó sản xuất ra, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng./.

Phòng Quản lý thương mại